పొలిటికల్ ఫైర్ బ్రాండ్స్ ...

కొన్ని దశాబ్దాల క్రితం రాజకీయంలో మహిళలు  రాణించలేరు అనే ఒక అపోహ చాలా మందిలో ఉండేది. మామూలుగా రాణించలేరేమో కానీ ఓ రేంజ్‌లో రాణించగలరని నిరూపించారు మాజీ దేశ ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ. అధికారాన్ని ఏ అభివృద్ధికోసం వినియోగించాలో ఆమెకు తెలిసినంతగా మరొకరికి తెలియదు అని చాలా మంది అభిప్రాయం. ఇందిరా గాంధీ ఏది చేసినా సంచలనమే. ఆమె ప్రతీ నిర్ణయం ఓ రహస్యమే. ఇలా సాగిన ఆమె పాలనా సిద్ధాంతాన్ని కొన్ని మార్పులు చేసి నేడు జయలలితా, మాయావతి, మమతా బేనర్జీ రాజకీయంలో అదరగొడుతున్నారు. మొండితనం వారి బలం. ఆయుధం వారనుకున్నది వారు సాధిస్తారు ఆదే వారి విజయ రహస్యం. వారలా ఎందుకు చేయాల్సి వస్తోంది అని ప్రశ్నిస్తే రాజకీయ మనుగడకు ఇలాంటి జిత్తుల మారి ఎత్తులు అవసరమే అని జవాబు వస్తుంది. వివాదాలు.. విజయాలు కామన్‌. దూసుకుపోవడమే న్యాయం అనేది వాని తత్వం.

మాయావతి
ప్రొఫైల్‌

పూర్తి పేరు : మాయావతి
పుట్టిన తేది : జనవరి 15
జన్మస్థలం  : ఢిల్లీ
విద్యాభ్యాసం: ఎల్‌.ఎల్‌.బి, బిఈడి
వృత్తి  : రాజకీయ నాయకురాలు
పార్టీ  : బహుజన్‌ సమాజ్‌ పార్టీ

 
మాయావతి అనగానే చాలా మందికి తెల్ల ఏనుగులు గుర్తుకు వస్తాయి. ఆమె వేల కోట్లు ఖర్చుపెట్టి ఉత్తర్‌ ప్రదేశ్‌లో కళాత్మక దృష్టితో నిర్మిస్తున్న ఏనుగుల బొమ్మలు. ఈ బొమ్మలు ఆమె పార్టీ గుర్తు.ఉత్తర్‌ ప్రదేశ్‌ అభివృద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించిన వ్యక్తుల విగ్రహాలతో పాటు తన పాలరాతి బొమ్మను కూడా సెంట్రల్‌ పార్క్‌లో నిర్మించి ఉత్తర్‌ ప్రదేశ్‌కు ఇది సరికొత్త పర్యాటక స్థలం అని ప్రకటించారు. మాయావతికి ఈ విగ్రహాలపై ఇంత అభిమానం ఎందుకో తెలీయదు కానీ శిల్పకారులకు మాత్రం స్వర్ణయుగంగా అవతరించింది ( ఒకటా రెండా ఏకంగా రూ.2500 కోట్లు ప్రాజెక్టు మరి). ఆమె పుట్టిన రోజు సందడిని టీవి ఛానల్స్‌ ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేస్తాయి. ప్రతీ పుట్టిన రోజు ఏదో విధంగా వైవిధ్యశైలిలో జరగడమే దీనికి కారణం.కొన్నేళ్ళ క్రితం అభిమానులు కరెన్సీ నోట్లతో చేసి దండ ఆమె మెడలో వాలినప్పుడు ఆశ్చర్య పోవడం ప్రేక్షకుల వంతైంది.ఇంత వైవిధ్యాన్ని భరించలేని ప్రజలు వేరే పార్టీకీ ముఖ్యమంత్రి ఛాన్స్‌ను అందించారు.

జయలలిత
 
ప్రొఫైల్‌

పూర్తి పేరు  : జయలలిత 
పుట్టిన తేది  :  ఫిబ్రవరి 24
జస్మస్థలం   : మైసూర్‌
వృత్తి    : రాజకీయనాయకురాలు
పార్టీ    : ఆమె ఆల్‌ ఇండియా  
            ఆన్నా ద్రవిడ మున్నెట్ట 
            కజగం (ఏఐఏడిఎమ్‌కే)
ప్రస్తుత హోదా: తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రి

 
ఇక దక్షిణాదికి వస్తే తమిళనాడు ఆమ్మగా పిలవబడే జయలలిత రూటే వేరు. ఆమె పథకాలు ఎంత వైవిధ్యంగా ఉంటాయో..అమె నిర్ణయాలు కూడా అంతే వైవిధ్యంగా ఉంటాయని సన్నిహితుల అభిప్రాయం. రాజకీయంలో పురుషులతో సమానంగా రాణించాలంటే పురుషుల కన్నా ఎక్కువగా పనిచేయాలి అనేది ఆమె నమ్మే సిద్ధాంతం. ప్రాంతీయా భిమానం విపరీతంగా ఉన్న జయలలితా పాలన విషయంలో ప్రజల అభిప్రాయానికి అత్యంతవిలువ నిస్తుంది. టీవిలు, సెల్‌ఫోన్లు వంటివి ప్రజల జీవన ప్రమాణాన్ని సౌఖ్యానికే అని తెలిపారామె. జయలలిత ఒక్క చూపుకోసం అభిమానులు, కార్యకర్తలు ఎన్నిగంటలైనా వేచి చూస్తారంటే ఆమె ఏ విధంగా తన మార్కును సృష్టించుకున్నారో అర్థం చేసుకోవచ్చు. మంచి నటిగా గుర్తింపు సాధించాకా అమె రాజకీయంలో తన ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించి నేటికీ విజయవంతంగా కొనసాగుతున్నారు. ఆమె అభిమానుల సంఖ్య రోజురోజుకు పెరగడం విశేషం.2011 సాధారణ ఎన్నికల్లో కరుణానిధిని కాదని జయలలితను మూడవసారి ముఖ్యమంత్రి పదవిని కట్టబెట్టారు ప్రజలు. 2011 మే 16న ఆమె తన ముఖ్యమంత్రి పదవికి ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. ఇంతకు క్రితం ఆమె 2002-2006, 2001 సంవత్సరాలలో ముఖ్యమంత్రిగా పదవిలో ఉన్నారు.

మమతా బెనర్జి
ప్రొఫైల్‌

పూర్తి పేరు  : మమతా బెనర్జి
పుట్టిన తేది  : జనవరి 5
జస్మస్థలం          : కలకత్తా
వృత్తి   : రాజకీయ వేత్త
పార్టీ   : త్రినమూల్‌ కాంగ్రెస్‌
ప్రస్తుత హోదా  : పశ్చిమబెంగాల్‌ 
    ముఖ్యమంత్రి

 
బెంగాలీ ‘దీది’మమతా బేనర్జీలోని పాజిటీవ్‌ కోణాన్ని గతేడాది చూసి చాలా మంది మురిసి పోయి ముఖ్యమంత్రి అంటే ఇలా ఉండాలి అనుకున్నారు. కానీ 2012లో మమతాలో వచ్చిన మార్పుకు యావత్‌ భారతం ఆశ్చర్యపోయింది. రైల్వే బడ్జెట్‌ తరువాత మమతాలో ప్రారంభమైన నిరంకుశ ధోరణి ఆమె అభిమానులను సైతం నిరాశ పరిచింది. గతేడాది విదేశీ సంస్థాగత పెట్టుబడి విషయంలో ప్రారంభమైన ఆమె మొండి వైఖరి, రైల్వే ఛార్జీలలో స్వల్ప మార్పు చేసిన ముకుల్‌ రాయ్‌ను రాజీనామా చేయించినా అక్కడితో ఆగలేదు. మమతా నిర్వాకాన్ని గమనిస్తున్ను మీడియా ఆమెపై దుమ్మెత్తి పోయడం ప్రారంభించింది. అందులో భాగంగా ఒక వార్తా పత్రిక కార్టూనిస్ట్‌ ఆమెకు వ్యతిరేకంగా కార్టూన్‌ వేశాడు.ఇది ఆమెకు కోపాన్ని కలిగించింది . సదరు కార్టూనిస్ట్‌ను అరెస్ట్‌ చేయించడమే కాకుండా మీడియాకు మార్గదర్శకాను జారీ చేసింది. పబ్లిక్‌ లైబ్రెరీలో కొన్ని పత్రికలను నిషేదించింది, ఏ పత్రికలు చదవాలో కూడా ఆమెనే నిర్ణయించి. .ఏ టీవి ఛానల్‌ను చూడాలో కూడా తెలిపింది. ఇలా ఆమెలోని నెగెటీవ్‌నెస్‌ ప్రజాస్వామ్యానికే ప్రమాదంగా దాపురించిందని విజ్ఞులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. మమతా ఇలా ఎందుకు మారిందో ఆమెకే తెలియాలి.

కలలకు వ్యవధి ఏదీ...

మనకున్న ఫైర్‌బ్రాండ్ నేతల్లో మమతా బెనర్జీ ఒకరు. క్రీడా మంత్రిగా పనిచేసినా, రైల్వే మంత్రిగా ఉన్నా, ప్రస్తుతం బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి అయినా - మమత ఎప్పుడూ సంచలనమే. కమ్యూనిస్టులకు పెట్టని కోటలాంటి బెంగాల్‌లో పాగా వేసిన ఆమె వ్యక్తిగత జీవితం గురించి మనకు తెలిసింది చాలా తక్కువ. మమత రాజకీయ ప్రస్థానం గురించి మోనిబినా గుప్తా రాసిన పుస్తకం 'దీది'. ఈ పుస్తకంలోని ఆసక్తికరమైన విశేషాలే ఈవారం ఓపెన్‌డయాస్...

(జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టనష్టాలలోను, సుఖఃదుఖాలలోను మమతకు తోడుగా నిలిచింది ఆమె కుటుంబ సభ్యులే. తన జ్ఞాపకాలలో కూడా మమత ఈ విషయాన్ని చాలా స్పష్టంగా పేర్కొంది)
మమతకు వాళ్ల అమ్మకు మధ్య సాన్నిహిత్యం చాలా ఎక్కువ. "మమత వాళ్ల అమ్మగారికి ఎనభై ఏళ్లు. ఆమె అంటే మమతకు చాలా అనురాగం..ఆమెకు చాలా ప్రాధాన్యత ఇస్తుంది'' అంటారు కాంగ్రెస్ ఎంపీ సుదీప్ బందోపాధ్యాయ. "ఈ రోజుకు కూడా ఎక్కడికైనా వెళ్లే ముందు, అమ్మ దగ్గరకు వెళ్లి పదిరూపాయలు అడిగి తీసుకుంటుంది'' అని ఆయన వెల్లడించారు. మమతకు కాళీఘాట్‌లో ఒక ఇల్లు ఉంది.

ఆమె అన్నలు, వదినలు, మేనకోడళ్లు, మేనళ్లులు- అందరూ అదే ఇంట్లో ఉమ్మడి కుటుంబంలో నివసిస్తారు. "నా మొత్తం సమయమంతా రాజకీయాలకే సరిపోతుంది. నేను కోల్‌కత్తాలో ఉన్నప్పుడు మా ఇంట్లో వాళ్లకు విశ్రాంతి లభించదు. చాలామంది అర్థరాత్రి.. అపరాత్రి అని లేకుండా ఏదో ఒక పని మీద కలవటానికి వస్తూ ఉంటారు. వీరందరి వల్ల మా అమ్మకు నిద్రపోవటానికి కూడా ఉండదు. కానీ మా ఇంట్లో వాళ్లు ఎప్పుడూ ఎలాంటి అభ్యంతరాలు చెప్పలేదు. వారికి రాజకీయాలంటే ఎలా ఉంటాయో తెలుసు'' అని మమత ఒక చోట పేర్కొన్నారు.

మమత మొదట్నించి తన తోటి వారి కన్నా భిన్నంగా ఉండేది. తొమ్మిదో తరగతి చదువుతున్నప్పుడు మిగిలిన వారందరూ కబుర్లు చెప్పుకుంటూ ఉంటే మమత మాత్రం దూరంగా ఒక మూల కూర్చునేది. పదో క్లాసులో స్నేహితులందరూ ఇంటర్‌లో జాయిన్ కావాల్సిన కాలేజీ గురించి, మేకప్ గురించి బాతాఖాని వేసుకుంటుంటే మమత మాత్రం తనకున్న సమస్యల గురించి ఆలోచిస్తూ ఉండేది. "మా అమ్మకు ఒంట్లో బావుండేది కాదు.

అందువల్ల ఉదయాన మూడున్నరకే లేవాల్సి వచ్చేది. మొత్తం వంట చేసి చెల్లెళ్లను, అన్నయ్యలను నిద్రలేపేదాన్ని. వారందరూ తయారయిన తర్వాత నేను కూడా తయారయ్యేదాన్ని. అతికష్టం మీద టైంకు స్కూలుకు వెళ్లగలిగేదాన్ని. స్కూలు అయిన వెంటనే రాత్రి వంట చేయటానికి వెంటనే ఇంటికి వచ్చేసేదాన్ని. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో నాకు భవిష్యత్తు గురించి కలలు కనటానికి సమయం ఎక్కడ దొరుకుతుంది'' అని ఒక చోట మమత తన చిన్ననాటి రోజుల గురించి వర్ణించారు.

(మమతకు ప్రేమ పట్ల నమ్మకం లేదా? చిన్నప్పుడు ఎప్పుడూ ప్రేమలో పడలేదా? లాంటి ఆసక్తికరమైన ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పటానికి కూడా ఈ పుస్తకం ప్రయత్నించింది..)
స్కూలులోను, కాలేజీలోను చదివే రోజుల్లో మమత స్నేహితులు తమ బాయ్‌ఫ్రెండ్స్‌తో బయటకు వెళ్తూ ఉండేవారు. కొందరు ప్రేమవ్యవహారాలు నడుపుతూ ఉండేవారు. మరి మమత మాటేమిటి? ప్రేమకు కేటాయించటానికి ఆమె దగ్గర సమయం లేదా? లేక అలాంటి భావనలను అణగదొక్కేసిందా? లాంటి ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి..
మమత రాసిన ఏకాంత (ఒంటరిగా..) అనే పుస్తకంలో ఇలాంటి సంఘటనలు కొన్నింటిని మనం చూడచ్చు. మమత స్కూలుకు వెళ్లే రోజుల్లో భారతీ దీదీ అనే ఆవిడ మమతను తీసికెళ్లడం, తిరిగి తీసుకురావడం చేస్తుండేది. ఒక రోజు భారతీ దీదికి ఒంట్లో బావులేక రాలేదు. దీనితో మమత ఒంటరిగా స్కూలుకు వెళ్లాల్సి వచ్చింది. స్కూలు నుంచి తిరిగి వస్తున్న సమయంలో మిగిలిన స్నేహితులు పార్క్ గోడ మీద కూర్చుని ఉన్న కుర్రాళ్లతో మాట్లాడటం మొదలుపెట్టారు. వాళ్లు ఎవరని మమత తన స్నేహితులను అడిగింది.

వారు తమ స్నేహితులని, తమ ప్రేమికులని చెప్పారు. "వాళ్లు ఆ మాట చెప్పేసరికి నాకు ప్రాణం పోయినంత పనయింది. పరిగెత్తుకుంటూ ఇంటికి వెళ్లిపోయా. ఆ తర్వాత భారతీదీది లేకుండా స్కూలుకు వెళ్లలేదు. ప్రేమికులకు అర్థమేమిటో ఎవరినీ అడగలేదు కూడా. అలా అడిగితే నన్ను తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారని భయపడ్డా. నేను ఈ విషయాలను నాలోనే దాచుకున్నా. ఆ తర్వాత నా స్నేహితులతో కలిసి ఎప్పుడూ ఎక్కడికీ వెళ్లలేదు'' అని మమత 'ఏకాంత' పుస్తకంలో పేర్కొంది.

(మమత అలవాట్లు ఏమిటి? ఆమె రాత్రిళ్లు ఎందుకంత సేపు మెలకువగా ఉంటారు)
మమత సాధారణంగా రాత్రిళ్లు ఎక్కువ సేపు నిద్రపోరు. చాలా పొద్దుపోయే వరకు కూడా పనిచేస్తూనే ఉంటారు. ముఖ్యమంత్రి అయిన తర్వాత కూడా ఆమెకు ఈ అలవాటు పోలేదు. 1990లలో మమత తలకు గట్టి దెబ్బ తగిలింది. మృత్యువు సమీపంలోకి వెళ్లి వచ్చింది. బహుశా అప్పటి నుంచి రాత్రిళ్లు మెలుకువగా ఉండే అలవాటు ఆమెకు వచ్చి ఉండచ్చు. "ఆమె ఆ సమయంలో ఎంపీగా ఢిల్లీలో ఉండేది.

ఆమె ఆ దెబ్బ నుంచి కోలుకుంటున్న సమయంలో అనేక రాత్రిళ్లు ఆమెకు తోడుగా ఉండేవాళ్లం. రవీంద్రసంగీత్ పాడుతూ గడిపేవాళ్లం'' అని తృణమూల్ కాంగ్రెస్ వ్యవస్థాపక సభ్యుడు, ఎంపీ కృష్ణబోస్ వెల్లడించారు. రోజులో ఉండే మొత్తం కాలాన్నంతా ఉపయోగించుకోవటానికి మమత ప్రయత్నిస్తూ ఉంటుంది. రాజకీయాలతో పాటు సంగీతానికి, చిత్రలేఖనానికి, పుస్తకాలు రాయటానికి తన సమయాన్ని వెచ్చిస్తూ ఉంటుంది. లేకపోతే పార్టీ అధ్యక్షురాలిగా వ్యవహరిస్తూ, ఎంపీగా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తూ 23 పుస్తకాలు ఎలా వెలువరించగలుగుతుంది? తాను విమానాల్లో ప్రయాణిస్తున్న సమయంలో ఎక్కువగా రాస్తూ ఉంటానని ఆమె చెబుతుంది.

(మమతకు అతీంద్రియ శక్తులంటే చాలా నమ్మకం..దీనికి సంబంధించిన కొన్ని ఆసక్తికరమైన వివరాలు..)
అనేక సార్లు రాజకీయ దుష్టశక్తుల నుంచి తృటి ప్రాయంలో తప్పించుకోవటం వల్ల కావచ్చు మమతకు అతీంద్రియశక్తులంటే విపరీతమైన నమ్మకం ఏర్పడింది. తాను జీవించటమే ఒక పెద్ద అద్భుతమని మమత భావిస్తూ ఉంటుంది.

అతీంద్రియ శక్తుల నుంచి శక్తిని పొందటానికి ప్రయత్నిస్తూ ఉంటుంది. 'ఏకాంత' పుస్తకంలో ఆమె ఇలాంటి సంఘటనలనేకం ప్రస్తావించింది. " తారాపీఠ్‌కు వెళ్లి చాలా కాలం అయింది. ఢిల్లీలో ఉన్న సమయంలో నేను తారాపీఠ్‌లో పూజ చేస్తున్నట్లు కల వచ్చింది. లేచిన తర్వాత తారాపీఠ్‌కు ఎప్పుడు వెళ్తే బాగుంటుందని ఆలోచించా. కోల్‌కత్తా తిరిగి వెళ్లిన తర్వాత నాకు వచ్చిన కల గురించి మా అమ్మకు చెప్పా.

అప్పుడు ఆమె ఒక సంఘటన చెప్పింది. కొన్ని రోజుల క్రితం మా ఇంటికి ఒక ముసలామె వచ్చిందిట. ఆమె వెళ్లే ముందు- ''నీ కూతురుని తారాపీఠ్‌కు వెళ్లమని చెప్పు" అని చెప్పిందిట..'' అని మమత ఆ పుస్తకంలో పేర్కొన్నారు. తనకు కల రావడం, అవ్వ వచ్చి చెప్పడం ఏదో సందేశాన్ని ఇచ్చినట్టు మమత భావించి ఉండొచ్చు. అందుకే వెంటనే ఆమె తారాపీఠ్‌కు వెళ్లి వచ్చారు.
మా అమ్మకు ఒంట్లో బావుండేది కాదు. అందువల్ల ఉదయాన మూడున్నరకే లేవాల్సి వచ్చేది. మొత్తం వంట చేసి చెల్లెళ్లను, అన్నయ్యలను నిద్రలేపేదాన్ని. వారందరూ తయారయిన తర్వాత నేను కూడా తయారయ్యేదాన్ని. అతికష్టం మీద టైంకు స్కూలుకు వెళ్లగలిగేదాన్ని. స్కూలు అయిన వెంటనే రాత్రి వంట చేయటానికి వెంటనే ఇంటికి వచ్చేసేదాన్ని.

మెరుపు తగ్గినందుకే '' ఎరుపు '' ఓటమి

 

బెంగాల్ అంటే భారతదేశపు తూర్పువాకిలి మాత్రమే కాదు మార్పువాకిలి కూడా. ఇంగ్లీషువాడు అడుగుపెట్టి తొలిరాజ్యం స్థాపించుకున్నది ఇక్కడే. సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనమని పిలిచే పడమటిగాడ్పు సుడులు తిరిగింది ఇక్కడే. రాజారామమోహన్‌రాయ్, ఈశ్వర్‌చంద్రవిద్యాసాగర్, బంకించంద్ర చటర్జీ, రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్, సరోజినీదేవి,హరీంద్రనాథ్ చటోపాధ్యాయ, జగదీశ్‌చంద్రబోసు, సత్యజిత్‌రే, అమర్త్యసేన్.. చెప్పుకుంటూ పోతే జాతి గర్వించదగ్గ మేధావులు ప్రతిభావంతులు ధీరులు వీరులు వందల వేల సంఖ్యలో కనిపిస్తారు. బెంగాల్ నేడు ఏమి ఆలోచిస్తుందో దేశం రేపు అదే ఆలోచిస్తుందట. బెంగాల్ ఆకాశం ఎరుపెక్కినప్పుడు, ప్రపంచం దానివైపు ఆసక్తిగా చూసింది. జనం రైటర్స్ బిల్డింగ్ గర్భగుడిలో ఎర్రదేవుడిని ప్రతిష్ఠించినప్పుడు దేశమంతటా ఆ జైత్రయాత్ర కొనసాగుతుందనిపించింది.
చిట్టగాంగ్ వీరుల దగ్గరనుంచి చారుమజుందార్ దాకా బెంగాల్ ప్రజావిప్లవాలకు వేదికగానే ఉండింది. స్వాతంత్య్రానికి పూర్వం జరిగిన తెభాగా రైతాంగ ఉద్యమం కానీ, స్వాతంత్య్రానంతరం రెండుసార్లు చెలరేగిన ఆహారభద్రతా ఉద్యమాలు కానీ బెంగాలీ ప్రజానీకాన్ని సమరశీలంగా మలిచాయి. ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు ఉద్యమానికి, చీలిక తరువాత అతివాద పక్షంగా ఉండిన మార్క్సిస్టు పార్టీకి, మరో చీలిక అనంతరం నక్సలైట్ పార్టీలకు బెంగాల్ వేదిక అయింది.

1967 నుంచే అధికారంలో భాగస్వామ్యం సాధించుకోగలిగిన మార్క్సిస్టు పార్టీ, ఎమర్జెన్సీ చీకటిరోజుల అనంతరం, 1977లో సహవామపక్షాలతో కలసి రాష్ట్రంలో సొంతంగా ప్రభుత్వం ఏర్పరచే స్థాయికి ఎదిగింది. అధికారంలోకి రాగానే భూసంస్కరణల అమలును చేపట్టింది. మిగులు భూములను పంచడం, కౌలుదారుల హక్కులకు పూర్తి రక్షణ కల్పించడం లక్ష్యాలుగా తొలిదఫా జ్యోతిబసు ప్రభుత్వం పనిచేసింది. ఫలితంగా, రాష్ట్రంలో పార్టీకి గట్టిపునాదులు వేయగలిగింది. అన్ని స్థాయిలలో ప్రభుత్వ యంత్రాంగంపై పార్టీ పట్టును స్థాపించగలిగింది.
రాష్ట్రంలో సిపిఎం నాయకత్వంలో బలంగా ఉండిన ట్రేడ్‌యూనియన్ ఉద్యమం, కిసాన్ ఉద్యమం వామపక్ష ప్రభుత్వం సుదీర్ఘకాలం కొనసాగేందుకు బాటలు వేశాయి.వామపక్ష ప్రభుత్వం హయాంలో సంక్షేమపథకాలు, పేదలకు అనుకూలమైన విధాన నిర్ణయాలు కొన్ని సాధ్యపడ్డాయి కానీ, పారిశ్రామికాభివృద్ధి మాత్రం అంగుళం ముందుకు సాగలేదు. ప్రతిపక్ష ప్రభుత్వమని చెప్పి కేంద్రం ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమలకు అవకాశం ఇవ్వలేదు. కమ్యూనిస్టు ప్రభుత్వమని, అల్లరిపెట్టే ట్రేడ్‌యూనియన్ల రాష్ట్రమని ప్రైవేటు రంగమూ ప్రవేశించలేదు.
కమ్యూనిస్టు ఉద్యమాన్ని ముందుకు తీసుకువెళ్లడానికి ఎత్తుగడగా మాత్రమే ఎన్నికలను, ప్రభుత్వ నిర్వహణను ఆశ్రయిస్తున్నామని చెప్పిన మార్క్సిస్టు పార్టీకి రాష్ట్రాభివృద్ధికి అనువైన మార్గమేదో బోధపడలేదు. బెంగాల్ అంటే భారతదేశంలో ఒక మారుమూల రాష్ట్రం, పరిశ్రమలు బతకలేని రాష్ట్రం- అన్న ముద్ర ఖాయపడింది. రాష్ట్రంలో నానాటికి పెరుగుతున్న నిరుద్యోగులకు, భృతి ఇవ్వడం సంక్షేమచర్యే అయింది తప్ప, పరిష్కారం కాలేకపోయింది.
వరుస విజయాలతో అధికారానికి అలవాటుపడిపోయిన పార్టీ యంత్రాంగంలో అనేక అవలక్షణాలు ప్రవేశించాయి, ఉద్యమశీలత కొరవడింది. జ్యోతిబసుతో సహా పార్టీ, ప్రభుత్వ అధినేతలందరూ వ్యక్తిగత నిజాయితీకి, నిరాడంబరతకు ప్రతీకలుగా ఉండినప్పటికీ, దిగువస్థాయిల్లో పార్టీనాయకుల తీరు భిన్నంగా ఉండింది.

బెంగాల్‌తో సంబంధం లేకుండా మార్క్సిస్టు పార్టీ సరళిలో కూడా మార్పులు రాసాగాయి. కొత్తరకం రాజీకమ్యూనిస్టులే తప్ప కడదాకా నిలిచే విప్లవ కమ్యూనిస్టులు కాదని నక్సలైట్లు 1960లలోనే విమర్శించినప్పటికీ, ఎమర్జెన్సీ ముగిసేదాకా మార్క్సిస్టు పార్టీకి మిలిటెంట్ పార్టీ ప్రతిష్ఠే ఉండేది. అత్యవసర పరిస్థితి కాలంలో ఇందిర అణచివేతచర్యలకు లక్ష్యంగా ఉన్నవారిలో, అజ్ఞాతజీవితం గడపవలసివచ్చినవారిలో మార్క్సిస్టులు కూడా ఉన్నారు.

ఆ తరువాత కొంతకాలం దాకా సిపిఎం మాటల్లో విప్లవం, తగిన సమయంలో సాయుధపోరాటం వంటి మాటలు వినిపిస్తూనే ఉండేవి. మరోవైపు ఇందిరాగాంధీతో అంటకాగి అప్రతిష్ఠపాలైన సిపిఐతో పోల్చినప్పుడు, మార్క్సిస్టుపార్టీ నికార్సయిన పార్టీగానే కనిపించేది. బెంగాల్ విజయంతో స్ఫూర్తిపొందిన ఆపార్టీ 1980ల తరువాత ప్రధానస్రవంతి రాజకీయాలపై దృష్టి కేంద్రీకరించింది. జాతీయస్థాయిలో ప్రతిపక్ష ప్రత్యామ్నాయాలను నిర్మించడంలోను, రాష్ట్రాల స్థాయిలో కాంగ్రెసేతర పక్షాలతో పొత్తుపెట్టుకోవడంలోను ఆసక్తిపెరిగిపోయింది.

అదే సమయంలో తనకు అనుబంధంగా ఉన్న రైతాంగ, కార్మిక, ఉద్యోగ సంఘాల ద్వారా పోరాటాలను కూడా పార్టీ నిర్వహించేది. అయితే, పాలకపార్టీలతో పొత్తుల క్రీడ కారణంగా అప్పుడప్పుడు నాలుగుసీట్లు అదనంగా గెలుచుకోగలిగినా, మరోసారి అవే ప్రధానపార్టీలు చతికిలపడినప్పుడు వామపక్షాల సభాబలం కూడా తగ్గిపోయేది. పోరాటాల ద్వారా ఏర్పడే ప్రజాబలం మాత్రమే వారికి స్థిరంగా ఉంటూ వచ్చింది.

ఆ వాస్తవాన్ని అర్థం చేసుకోకుండా సిపిఎం, ఎన్నికల రాజకీయాలపైనే మొగ్గు చూపుతూ వచ్చింది. ప్రధాన పాలక పార్టీల ఘర్షణలో ముందుకు వచ్చిన దేశసమగ్రత, సమైక్యత, సుస్థిరత, లౌకికవాదం, తీవ్రవాదంపై పోరాటం- వంటి నినాదాల చుట్టూ పరిభ్రమించింది. శ్రామికవర్గపార్టీగా ఉండిన సంస్థ భావరంగంలో ఎగువ మధ్యతరగతికి, ఆర్థికవిధానాల్లో పారిశ్రామికులకు ఆమోదకరంగా ఉండడానికి ప్రయత్నాలు చేస్తూ వచ్చింది.

1990దశకం ప్రారంభంలో అమలులోకి వచ్చిన ఆర్థికసంస్కరణలు వామపక్షాలకు కొత్త పోరాట అవకాశాలను తెరిచాయి. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల ప్రైవేటీకరణ, కొత్త పారిశ్రామికవిధానం వల్ల కార్మికులకు ఏర్పడిన అభద్రత కమ్యూనిస్టులకు నూతన పోరాట ఎజెండాను కల్పించాయి.

అయితే, ఆ అవకాశాలను సమర్థవంతంగా వినియోగించుకోవడంలో వామపక్షాలు విఫలమయ్యాయి. సంస్కరణల తొలి దశాబ్దంలో వామపక్షాలు చేసిన ఉద్యమాలన్నీ సారాంశంలో- ప్రభుత్వం తాను తలపెట్టిన సంస్కరణలను కొద్దిపాటి సవరణలతో అమలుచేయించడానికి పనికివచ్చాయి. చివరకు ట్రేడ్‌యూనియన్లు, ఉద్యోగసంఘాలు బలహీనపడ్డాయి. మార్క్సిస్టు పార్టీ నేతలే సంస్కరణల్లోని మంచిని కూడా చూడాలనే వాదన ప్రారంభించారు.
బుద్ధదేవ్ భట్టాచార్య బెంగాల్‌లో సంస్కరణలకు ప్రతినిధిగా చూస్తున్నాము కానీ, 1990లలో జ్యోతిబసు రాష్ట్రానికి ప్రయోజనం కలిగినట్టయితే విదేశీపెట్టుబడులను ఆహ్వానిస్తామని ప్రకటించారు. ఇక బుద్ధదేవ్ హయాంలో అయితే, మార్పు స్పష్టంగా కనిపించింది. 2006లో ఆయన ఘనవిజయం సాధించినప్పుడు మొదటగా అభినందించింది రతన్‌టాటాయే.

ఉద్యోగాలు దొరుకుతున్నప్పుడు విదేశీపెట్టుబడి మీద ఏమిటి మీ అభ్యంతరం?- అని బుద్ధదేవ్ కేరళలోని తన సహచరుడు అచ్యుతానందన్‌ను ఒక సందర్భంలో ప్రశ్నించారు. బెంగాల్‌లో మార్క్సిస్టు పార్టీ మాట్లాడుతున్న మాటలకు, ఇతర రాష్ట్రాల్లో ఆ పార్టీ అనుసరించిన వైఖరికి పొంతన లేక పార్టీ అభిమానులు గందరగోళపడ్డారు. తన విధానంలోని ద్వంద్వ స్వభావానికి పార్టీ తగిన వివరణ ఇవ్వలేకపోయింది.

భూములను పంచి, కౌలురైతాంగానికి హక్కులు ఇచ్చి, రైతు అనుకూల చర్యలు చేపట్టిన ప్రభుత్వం పరిశ్రమల కోసం నందిగ్రామ్‌లో, సింగూర్‌లో రైతుల భూములను ఇవ్వడం బెంగాల్ ప్రజలు జీర్ణించుకోలేకపోయారు. దీర్ఘకాలంగా బెంగాల్‌లో పార్టీరాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజలను కూడగడుతున్న తృణమూల్ కాంగ్రెస్‌కు, నలభైయేండ్ల కిందట విఫలమైన ప్రయత్నాన్ని మరోసారి చేపట్టిన మావోయిస్టులకు క్రమంగా రాష్ట్రంలో ఆదరణ పెరిగింది.
ఒకనాడు బెంగాల్‌లో తలదాచుకున్న సిక్కు తీవ్రవాదులను పంజాబ్ పోలీసులు అపహరించి ఎన్‌కౌంటర్ చేస్తే అభ్యంతరం చెప్పిన వామపక్ష ప్రభుత్వం ఇప్పుడు స్వయంగా కేంద్రబలగాలతో కలసి ప్రజలపై అణచివేతచర్యలను నిర్వహించడం, బూటకపు ఎన్‌కౌంటర్లు చేయడం రాష్ట్రంలో దిగజారిన విలువలకు సాక్ష్యంగా నిలిచాయి.

మూడున్నర దశాబ్దాల కిందట ఏర్పడిన వామపక్ష ప్రభుత్వం చాలా కాలం పాటు కట్టుబడిన విలువలను కూడా చివరి సంవత్సరాలలో వదులుకున్నది. అందుకే, నందిగ్రామ్, సింగూర్ తరువాత జరిగిన అన్ని స్థాయిల ఎన్నికల్లో లెఫ్ట్‌ఫ్రంట్ పరాజయాన్ని చవిచూస్తూ వచ్చింది. సిపిఎంనేతలు అంటున్నట్టు బెంగాలీలు కోరుకున్నది కేవలం పార్టీల మార్పు, నేతల మార్పు కాదు. విధానాల మార్పు.

బెంగాల్, కేరళల్లో పరాజయం మార్క్సిస్టు పార్టీకి ఒకరకంగా మేలుచేస్తుంది. తన విధానాలను సమీక్షించుకోవడానికి ఉపకరిస్తుంది. ఏ శషభిషలు లేకుండా దేశంలో అమలవుతున్న అభివృద్ధి విధానాన్ని సమర్థించడమా, నానాటికి పెరుగుతున్న ప్రజాచైతన్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవడమా వారు నింపాదిగా, ఏ పరిమితులూ లేకుండా చర్చించుకోవచ్చు. 2000 సంవత్సరం తరువాత నాలుగేళ్ల పాటు మన రాష్ట్రంలో మార్క్సిస్టు పార్టీ నిర్వహించిన ఉద్యమాలను గుర్తు తెచ్చుకుంటే, దాని శక్తిసామర్థ్యాలను తక్కువ చేయలేము.

ఆ ప్రయాస అంతా రాజశేఖరరెడ్డి విజయానికి తోడ్పడిందనుకోండి, అది వేరే విషయం. విప్లవకరమైన, మిలిటెంట్ పార్టీగా మార్క్సిస్టు పార్టీ ఉండాలని ఇప్పుడు ఎవరూ ఆశించడంలేదు. నికార్సయిన సోషల్ డెమొక్రాటిక్ పార్టీ కూడా ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో ప్రజలకు ఎంతో చేయగలదు. భారత రాజకీయచిత్రపటంలో ఒక కట్టుబాటున్న ప్రజాస్వామిక రాజకీయ పక్షం అవసరం స్పష్టంగానే కనిపిస్తున్నది. మార్క్సిస్టు పార్టీ ఆత్మవిమర్శ ఆ కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చే దిశగా సాగాలని కోరుకోవాలి.

మార్క్సిస్టుపార్టీ స్వయంకృతాపరాధాల కారణంగా ఓడిపోయిందని గ్రహించడం అవసరమే కానీ, అందుకు ఆనందించడం కానీ, సంబరపడడం కానీ అనవసరం.మార్క్సిస్టులు బలహీనపడితే, ప్రధానస్రవంతి రాజకీయాల్లో ప్రజానుకూలమైన గొంతు కనీసంగాకూడా, అప్పుడప్పుడైనా వినిపించే అవకాశం ఉండదు. అలాగే, మమతాబెనర్జీ పరిపాలన ఎట్లా ఉండబోతున్నదో చెప్పడానికి పెద్దగా కష్టపడనక్కరలేదు. రెండు ఊర్లలో భూమిని అన్యాక్రాంతం చేసినందుకే ప్రభుత్వంపై ఆగ్రహించిన బెంగాలీలు, మొత్తం రాష్ట్రాన్ని అంగట్లో పెట్టగలిగే విధానాలున్న మమతను ఎంతో కాలం సహించరు.
-కె. శ్రీనివాస్